Бұл қорытындыларға қалай келдік

Партияның ұстанымдары, уәделері мен саяси басымдықтары үшін негізгі дереккөз — оның ресми сайлауалды бағдарламасы.

Құжаттар қайшы келсе, өзекті сайлауалды бағдарламаға басымдық беріледі. Құжаттарда жоқ ұстанымды партияның атауы, тарихы немесе болжамды идеологиясы арқылы толықтырмаймыз.

Бағдарламалардың құрылымы әртүрлі болса да, олардың әрқайсысы алдын ала белгіленген ортақ тақырыптар бойынша талданады.

1. 01Экономикалық модель

   Экономикадағы мемлекет пен нарықтың рөлі.

2. 02Салықтар және бизнес

   Салық, бәсеке және кәсіпкерлік.

3. 03Әлеуметтік саясат

   Зейнетақы, жәрдемақы, тұрғын үй және әлеуметтік кепілдіктер.

4. 04Еңбек және жұмыспен қамту

   Жұмыскер құқықтары, кәсіподақтар, жұмыспен қамту және еңбек нарығы.

5. 05Саяси жүйе

   Билік құрылымы және саяси институттар.

6. 06Құқықтар, бостандықтар және медиа

   Сөз, жиналыс, бірлестік бостандығы және азаматтық құқықтар.

7. 07Соттар және жемқорлық

   Сот жүйесі, құқық қорғау саясаты және жемқорлықпен күрес.

8. 08Өңірлер және жергілікті өзін-өзі басқару

   Орталықсыздандыру, жергілікті бюджеттер және өңір өкілеттіктері.

9. 09Білім, ғылым және денсаулық сақтау

   Негізгі мемлекеттік қызметтер және адами капитал.

10. 10Сыртқы саясат және қауіпсіздік

    Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік.

11. 11Бірегейлік, тіл және құндылықтар

    Тіл, мәдениет, отбасы, бірегейлік және құндылықтар.

12. 12Экология және табиғи ресурстар

    Ауа, су, энергетика, ресурстар және табиғатты қорғау саясаты.

Мәртебе саясаттың сапасын бағаламайды. Ол партияның тақырып бойынша ұстанымын қаншалықты анық білдіргенін ғана көрсетеді.

«Қамтылмаған» деген белгі партияның бұл саясатқа қарсы екенін білдірмейді. Ол тек тікелей ұстаным табылмағанын көрсетеді.

Партия парақшасы үшін редакция практикалық басымдықтар туралы жиынтық түсінік беретін бес уәдені таңдайды.

1. Саяси немесе практикалық маңызы бар
2. Бағдарламаның әртүрлі бағыттарын қамтиды
3. Тек ұран емес, нақты әрекет ұсынады
4. Жиынтығында бағдарламаның жалпы мазмұнын көрсетеді
5. Тек бағалауға ыңғайлы болғаны үшін таңдалмайды

Бұл редакциялық таңдау, ресми рейтинг емес. Қысқаша блок толық бағдарламаны алмастырмайды — партия бетінде бастапқы дереккөзге сілтеме қалады.

Бес уәденің әрқайсысы жеті критерий бойынша 0-ден 2-ге дейін бөлек бағаланады. Біз саясаттың орындылығын емес, тұжырымның сапасы мен тексерімділігін бағалаймыз.

Партияның жалпы ұпайы есептелмейді. Төмен баға саясаттың нашарлығын емес, жарияланған тұжырымда тексеруге қажет параметрлердің аздығын білдіреді.

Саяси-экономикалық карта — JURTTYŃ BALASY жобасының салыстырмалы талдау моделі. Онда −5-тен +5-ке дейінгі, қадамы 0,5 болатын екі шкала қолданылады.

• Координата партияның атауына емес, нақты ұсыныстарына сүйеніп белгіленеді
• 12 көрсеткішке алдын ала бекітілген сандық салмақтар жоқ
• Кемінде үш дәлел мен оған қайшы тұжырымдар тіркеледі
• Дерек аз болса, сенімділік пен ықтимал аралық көрсетіледі
• Нөл дерек жоқ дегенді емес, аралық модельді білдіреді

Карта ресми сипаттама немесе рейтинг емес және қай партияның «жақсы» екенін көрсетпейді.

Алдымен партияның өзін қалай сипаттайтынын тексереміз. Ресми анықтама болмаса, оны өз жіктеуімізбен алмастырмаймыз.

1. Бейін элементін бағдарламадағы қандай тұжырымдар растайды
2. Қандай тұжырымдар оған қайшы келеді немесе қорытындыны шектейді
3. Жіктеуге сенімділік қаншалықты жоғары

Партияның өзі қолданбаған анықтама JURTTYŃ BALASY аналитикалық қорытындысы ретінде белгіленеді.

Фактілік қате табылса немесе расталған түзету келсе, ақпарат қайта тексеріліп, жаңартылады.

1. 01Қате тұжырымды түзету
2. 02Қажет болса, дереккөзді нақтылау
3. 03Соңғы тексеру күнін жаңарту